Doğmadığımız ve büyümediğiniz ama az çok tanıdığınız komşu köy ile ilgili yazı yazmaya çalışırken biraz zorlandığımı itiraf etmek istiyorum. İnsanların bir kısmını isim olarak tanıyor olsanız bile bir kısmını tanımıyorsunuz. Kültür olarak birbirimize yakın olsak bile ince detayları bilmiyorsunuz.

Çocukluğunuzun, gençliğinizin bir dönemi orada geçmemiş. Ne kışını tam olarak yaşabilmişsiniz ne de yazını. Olsun dedim benim için bir deneme oldu. Elimden geldiği kadar bir şeyler yazmaya çalıştım. Umarım kimsenin kalbini kırmadan, kimsenin gönlünü incitmeden bu işin içinden çıkarım. Ben bazı kişilerin isteği üzerine bu çalışmayı yaptım. Onun için herhangi bir hata yaparsam o kişilerden öncelikle özür diliyorum.

Çandır da yaşayan insanlar bilmiyorum farkında mı değil mi, Yayladağı nın köyleri içerisinde lehçe bakımından, vurgularının açık seçik ortaya çıkması açısından, kelimeleri çektirerek ve yüksek sesle konuşması açısından Denizgören (Mürselek)  ile beraber ender köylerden bir tanesidir. Eski zamanlarda Çandırdan gelen bayanların bile kendilerine has bir giyim tarzları vardı. Bazıları bunu kabalık olarak görüyor olsa da bu bir özelliktir.Keşke o kıyafetler Çobancılıkta kullanılan alet ve edevatlar saklanmış ve köy kültürünü oluşturan  Müze gibi bir odada  sergilenmiş olsa. Yayladağı nın şu anda CHP ilçe başkanlığını  yapan meslektaşım olan emekli öğretmen Şakir Altaş bunu yapabilecek yetenekte bir arkadaştır. Başka bir konum şu: İsviçrelilerin meşhur gravyer peyniri bir zamanlar çandır ve Mürselek köylerinde yapılan ama şimdi terk edilen, hayvanların işkembesinin bir bölümü olan şırdan (Bizim yörede Salkanak denilen) kısmından elde edilmektedir. Bizim bildiğimiz ve yıllardır kullandığımız ama sonra terk ettiğimiz işkembeden yapılan peynir mayasını Avrupalı hala kullanıyor ve ürettiği peynirleri dünyanın lüks lokantalarına pazarlıyor.Burada tek fark var arkadaşlar Avrupalılar bu mayayı henüz ot yemeye başlamamış, oğlak, kuzu veya Buzağı’nın işkembesinden elde ediyorlar.

Yazının başlığında Yörük (Konar göçer) ile Türkmen (Yerleşik hayata geçmiş olan Yörükler.) karışımını kullandım. Yani insanlar ne tam olarak Yörükler. Ne de tam olarak Türkmen hayatı yaşıyorlar. Bu sebeple yazıya böyle bir başlık attım. Çandır kelimesi öz be öz, Türkçedir. Onun için de Ülkemiz de 22 değişik ilde bu isimde ilçe, kasaba, köy ve çiftlik bulunmaktadır. Çandır; Bu kelimeyi halk iki ayrı anlamda kullanmaktadır.

  • (koyun, keçi için) cins olarak birbirine karışmış olan, karışık cinsli, melez, kırma.
  • İsim olarak;  Bir güvercin çeşidine verilen addır. Boz renkli bir güvercindir. Bu kelime her iki anlamda da şu anda hala kullanılmaktadır.

Yapmış olduğum bazı araştırmalara ve Türkiye Türkçesi Ağızları sözlüğüne göre;

Çandır;

  • Karışık, melez.
  • Aşılanmamış, yabani,
  • Dik başlı, kavgacı.
  • Ürkek hayvan
  • Keçe,
  • Mısır ekmeği.
  • Yarım, bitmemiş.
  • Gök gözlü.
  • İnce uzun bacaklı insan.
  • Cılız. gibi anlamlara gelmektedir.

Yine yapmış olduğum bazı araştırmalara göre; Türkiye genelinde yirmi ikiye yakın Çandır isminde yerleşim yeri mevcuttur. Daha detaylı bir araştırmada bu sayı artabilir. Bunların birisi ilçe bir kısmı Kasaba ve bir kısmı da köydür. Yine bazı edindiğim bilgilere göre Çandır isimli köylerde yaşayan bu insanların ya Türkmen Ya da Yörük oldukları bilgileri mevcuttur. İsteyen kişiler araştırma yapabilir. Şimdi Çandır ismindeki bu yerleşim yerleri hakkında kısa bilgiler vereyim.

  1. Yozgat iline bağlı Çandır ilçesi. İl merkezine olan uzaklığı 130 km. 2015 Nüfus sayımında ilçenin nüfusu 4399 kişidir.
  2. Yozgat ilinin Çekerek ilçesine bağlı bir Çandır köyü vardır. İle uzaklığı 119 km. Çekerek ilçesine 29 km. dir. 2012 nüfusu 430 kişidir.
  3. Sivas ili Koyulu hisar ilçesinde bir Çandır köyü vardır. İle uzaklığı 240 km. İlçeye uzaklığı 50 km. dir  2012 Nüfusu 278 kişi rakım 1650 metredir.
  4. Isparta ili Sütçüler ilçesine bağlı bir çandır köyü vardır. İle uzaklığı 100 km. ilçeye uzaklığı 40 km dir. 2012 yılı Nüfus sayımı 320 kişidir. Rakım 250 metredir.
  5. Mersin ili Toroslar ilçesine bağlı bir çandır köyü vardır. İle uzaklığı 22 km dir, İlçeye uzaklığı 19 km dir. Ayrıca burada bir Çandır kalesi vardır.
    ÇANDIR KALESİ: Mersin’in yaklaşık 29 km. kuzeyinde yer alan Gözne beldesinin 5 km. kuzeyinde, Ayva gediği yaylasına girmeden sağa dönülen yol üzerinde Çandır Kalesi diye bir yer vardır. Buradaki Çandır köyü Kaleboğazı adıyla da bilinmektedir.
  6. Balıkesir ilinin,  Altı Eylül ilçesine bağlı bir çandır köyü vardır. Merkez ilçeye 20 km. İçerisinden Demiryolu geçen bir köydür. 2012 Nüfusu, 663 kişidir.
  7. Giresun ili Merkez ilçeye bağlı Çandır köyü vardır. Merkez ilçeye uzaklığı; 14 km.dir. 2012 yılı nüfus sayımına göre 198 kişi yaşamaktadır.
  8. Muğla ili Köyceğiz ilçesine bağlı Çandır köyü vardır. İle uzaklığı 100 km dir. İlçeye uzaklığı 40 km dir. Rakım 150 metre.2012 Nüfus sayımına göre; 204 kişi yaşamaktadır.
  9. Ankara ili Kalecik ilçesine bağlı Çandır köyü vardır. İle uzaklığı 80 km, ilçeye uzaklığı20 km dir. 2012 Nüfus sayımına göre 257 kişi yaşamaktadır.
  10. Antalya ili Serik ilçesine bağlı Çandır köyü vardır. İle uzaklığı 30 km, ilçeye uzaklığı 8 km dir. Rakım 23 metredir. Nüfusu yazmıyordu. 26.09.2017 Ali Güngör

Yazmış olduğum bu yerleşim birimleri dışında haklarına detaylı bilgi bulamadığım bazı yerleşim yerleri daha vardır.

Devamı İçin Burayı Tıklayınız.(Link Daha Sonra Eklenecektir.)
08.11.2017  

                                                                                                                 Ali Güngör